HIV kotononjin kainetab kutik che mengech che matagu en konyekyok koik kityo yon kakiboisien tuguk che inkwenyi en sipitalisiek che iboru kutichoton inomi miondab ne matinye kaine en kutinyon bochego.

Tos kainani bo kutichu moingen chi kotos igochin biik miyondo ne imuchi kobois korotik che boisienywan ko torwech bankbook che kutik che ibu miyondo en borwekyok chayote radicchio bo korotik che lelachen en kaineyuan kobwa ngwony en koitenywan. Yon kochutbortonyon kutichuton kobure kou yon makimen kogin miyondo en borta ibe kenyisiek chechang sikotok. Nayat kele ibure kobwone mutio. Alak ko cheibu anan chekonu kutikab kamberuk, kipsebetisiek, chesiru borto chemengechen che kochek missing ko togoch ak kotinye burrito tebye en borto betusiek taman ak angwan kot koit betusiek tiptem ak agenge asikotogu ago mioni magigen en kutinyon bo chego.

Chututo ano kutigab mioni bo chumbek ne matinye kaina en kutinyon bo chego. Bortonyon ak koborge ak asigarik ab bortonyon.

Yon kochut bortonyon kutichu kotuitosge ak askarikab borto choton ko korotik che lelach - chechoto ko ribik ab bortonyon. Yon kachut bortonyon tiong'ichu kotik kobure kotinye kasarte ne koib asigarikab bortonyo yeyakoboryo ak ribikab bortonyo asikarik koyoe icheget koek kot ye kachanga chemi borto.

Ne terchinet ab chito ne tinye mioni matinye en kutit ab chego kaina ak chito ne tinye Aids.

Ko chito ne tinye mionitoni koen bii kap kerichek choton konyoik ye tinye kuti choto en borto nyin. Ko chii choton ko miani en sabee nyin tugul kota kosabe en ngwanduni komi.

Ano oret ne maimuchi konamen chito kutich u bo miani?

Ma name chi yon kogatge ak chito ne tinye miani.

• Yon ketinye.
• Yon kochilge en tuiyosiek anan ole chang biik.

Momi kora yon obendoti twan yon omii oyomisiei, tuguk che kiboisien tugul kou saanisiek, ngoraig, omitwogik che gochobe che netinye mioni, korik chemegech chekitoretege, ole kibiren bek.

Imuche kogonech tiondo ne keguren en kutit age mosquito kutichuton?

Maimuchi konamtab biik.

Tos nome biik kutichu ye kosubge bik?

Ochuchunge eng kutiswekwok, kit ne knou kaimutiet ko yontinye chito kutichon kou ngulek anan kutinye moyok en kutinyin.

Ibe kasarta netian kutichu asi komong en bortab chito netinye kutichu?

Tiege kutichu bo mioni ye togundo mioni ibe kenyisiek somok kot koit kenyisiek mut ak kutik alak kotiege koibe kenyisiek sisit kot koit taman ak aeng anan kusirtoyot en yoton.

Ye kowo chito kot kobwa ngweny koitetab korotik en 200 ana komi ngweny en choton konomi chichoton kolole, tinye mat, bendi moet, siru bortanyin ak alak koyob mioniwek che choton chemongu ye kanam chito mionwek cheuchu:-

• Miondab bwonik (teget)
• Nome moyok kutinyin.
• Nome miondab teget.
• Miondab tigitikab metit ak alak che chang.

Chitugul netinye kutik ab Aids kotinye kutikab mioni matinye ngana en kutitab chego.

Ngetitono mioni matinye en kutitab chego?

Chitugul komuchi konam mioni kobun tuguk cheuchu.

1. Kesesnotet kouni - chebune kapsigisho orenyin.
2. Ole kitoretege ye mongunen amitwogik.
3. Kobun kutit ne kagiyat.

Kobun kesiwekab muren en biik chetinye kutichoton.

4. Korotik che kitesin borwek chebo chito ne tinye kutichoton. Kobun kora sutanusiek, chegab kina.

Asi koib kasarta nekoi chito netinye kutichu ko kometo ibetabge, kwam amitwo gik cheteche bortonyin kogochi borto koyai boisiet ne igochin bortonyin kogimit, kochesan ibiriet, kolabat ak koribege kerichek en mionwokik che kochut bortanyin ak toretet koyob biik en komosta, rabinik anan amitwogik ak alak chenyolu. Kometo kobwotutik che chang ak ribetabge kochuliyo komat koteb chichoton kenyisiek chechang en sabenyin.

Ibe kasarta netian en chito asi komon kutichu bo Aids borto?

Ibei kasartab wigisik tutugin ye kochut bortanyon kutichon bo mioni en abogora kimaigutos chito kamutin kagimwa en barok yon. En kaimutioni kobete en kasarta ne kigiyigin mi gora kasarta ne imuchi koib kenyisiek somok kot koit kenyisiek taman ak aeng en kasar tugul kobendi ngweny ribigab bortanyon chotun ko asigarik kiok ye igochi kasarta kochut kutitab chego.

Aribtoige ano asi Manama kutichuto bo mioni?

Mi ortinwek chechang che imuche iribege soman abogora agobo mioni bo HIV Aids.

Ribege ibetab ge ak chito ne manengu kwondangung.

• Maninggotiondengu
• Oboisien sundanusiek ak chito age ak alak chechang.
• Istoege kesesnotet tatun iyoru
  • -kwondongung.
  • -Maningotiondengu

ana iboisien tuguk cheimuche kogirinta kutichton. Matiiwei imwa agobo bortangung. Metin kogonin kootik che magichigil komie en sipitali. Nyolu iger ile sindanusiek che kagirutenin kotom keat. Yeiwendi ole mi ratetab sumek, rutetab itik ak alak chechang iger ile tililen tuguchoton.

Meten yetab maiywek amun yoin asi menai kit netesetai. Amun yon iyai tuguk cheyochen kou ibetab ge. Sundanusiek chekimuchi kerutinyin ak alak chechang.

Mat ichomchi tomirmiriet neya kondoun en ngalechon kagimua tugul.

Kogile tos tektoano teretab kutichu imbirok cheboisien muren ak ko kwonyik yon yoe kesesnoton an kobiik chekotuge?

Mo ibe ribet neo mbirok bogol en bogol inei. Amun mi che kibek kasartanywan en yayet, kogogerer alage, olekugonoren kora konyolu komi komie.

Matin kobir asista ana itoboten sandugutab ibirochoton.

Nyolu iger ile matil kiy ne ngatib ibirochon kitoregegi ana kogerer yon kiboisien.

Ker ile kotoge konititos en orit ab ibiret asi koteger kagerer.